Konsultacja i diagnostyka psychologiczna dzieci i młodzieży

Pierwsza wizyta u psychologa może budzić niepewność. Wiele z osób, które decydują się na rozmowę z psychologiem zastanawia się, o czym trzeba mówić, jakie pytania zada psycholog i czy już podczas pierwszego spotkania otrzymają pomoc i rozwiązanie problemu, z którym przyszli.

Warto wiedzieć, że konsultacja psychologiczna, potocznie wizyta u psychologa, jest przede wszystkim spokojną rozmową, której celem jest poznanie sytuacji dziecka i określenie jego potrzeb (nazwanie problemu, z którym boryka się dziecko) oraz ustalenie możliwych dalszych kroków diagnostycznych lub udzielenie wsparcia psychologicznego.

Rozmowa taka odbywa się w spokojnych i bezpiecznych dla dziecka warunkach w obecności rodzica lub opiekuna prawnego w przypadku dzieci, natomiast w przypadku nastolatka lub nastolatki (młodzieży) obecność opiekuna jest zależna od wieku osoby badanej przez psychologa.

Konsultacja psychologiczna to spotkanie z psychologiem, podczas którego można opowiedzieć o swoich trudnościach, emocjach, objawach lub sytuacji życiowej. Często jest to właśnie pierwszy krok do diagnozy problemu, z którego osoba zgłaszająca się do psychologa, dziecko lub jego opiekun, może nie zdawać sobie sprawy. Psycholog słucha, zadaje pytania i pomaga uporządkować informacje dotyczące problemu, by ostatecznie ustalić, jak może pomóc w rozwiązaniu trudności, z którymi pacjent się mierzy.

W przypadku dzieci i nastolatków, zanim psycholog zacznie rozmawiać z dzieckiem, często najpierw zbiera dokładny wywiad od rodzica lub rodziców dziecka, dopiero wtedy bada dziecko w obecności rodzica, lub spotyka się z nastolatkiem w obecności rodzica, opiekuna, lub bez, w zależności od sytuacji.

Celem pierwszej konsultacji zazwyczaj nie jest natychmiastowe rozwiązanie wszystkich trudności. Nie jest to po prostu możliwe. Pierwsze spotkanie pozwala przede wszystkim:

1. lepiej zrozumieć zgłaszany problem,
2. określić, od kiedy występują trudności,
3. sprawdzić, jak wpływają one na codzienne życie,
4. rozpoznać potrzeby i oczekiwania pacjenta.

Dopiero po rozeznaniu problemu, z którym przyszedł pacjent lub rodzic dziecka, psycholog ustala, czy wystarczające będzie krótkoterminowe wsparcie psychologiczne (terapia psychologiczna), czy wskazana jest poszerzenie diagnostyki o testy psychologiczne, czy może najwłaściwszą formą pomocy będzie psychoterapia lub konsultacja psychiatryczna albo kontakt z innym specjalistą, w przypadku dzieci np. neurologii dziecięcej.

Wskazaniem do konsultacji psychologicznej mogą być między innymi:

1. długotrwały stres lub silne napięcie,
2. obniżony nastrój, smutek albo utrata zainteresowania dotychczasowymi zajęciami szczególnie takimi, które dotychczas sprawiały przyjemność,
3. lęk, zamartwianie się lub napady paniki,
4. trudności ze snem: trudności z zasypianiem, szybkie wybudzanie się, zła jakość snu, w tym nawracające koszmary nocne,
5. poczucie bezradności lub przeciążenia,
6. problemy w relacjach rodzinnych, partnerskich, zawodowych lub szkolnych,
7. trudności w wyrażaniu i regulowaniu emocji,
8. niska samoocena,
9. poczucie samotności,
10. problemy z koncentracją lub motywacją,
11. trudności w podejmowaniu decyzji,
12. trudności z przeżywaniem rozstania, żałobą, chorobą albo utratą pracy,
13. bullying, czyli przemoc partnerska w szkole,
14. mobbing,
15. doświadczenie przemocy, wypadku lub innego wydarzenia traumatycznego,
16. problemy wychowawcze lub trudności emocjonalne dziecka,
17. chęć samorozwoju,
18. trudności z przystosowaniem się do ważnej zmiany życiowej, np. zmiana szkoły.

Konsultacja psychologiczna trwa zazwyczaj około 50 minut.

Nie zawsze jedno spotkanie wystarcza do dokładnego poznania sytuacji. Czasami potrzebne są dwie lub kilka konsultacji, szczególnie gdy problem jest złożony, objawy utrzymują się od dawna albo konieczne jest zebranie większej ilości informacji.

Do konsultacji psychologicznej nie trzeba przygotowywać dziecka w szczególny sposób.

Jako rodzic lub opiekun dziecka można jednak wcześniej zastanowić się:

1. dlaczego chcieliśmy umówić dziecko do na spotkanie z psychologiem,
2. kiedy zauważyliśmy problem u dziecka,
3. czy i kiedy problemy narastają,
4. jak wpływają na codzienne funkcjonowanie dziecka,
5. jakie pytania chcemy zadać psychologowi.

Warto z psychologiem rozmawiać szczerze, ponieważ pomaga to specjaliście właściwie zrozumieć sytuację i postawić właściwą diagnozę, tym samym szybciej przybliżyć się do rozwiązania problemów pacjenta. Przed konsultacją dobrze jest porozmawiać z dzieckiem nt. szczerej rozmowy.