Diagnoza ADHD u dorosłych i dzieci

ADHD – czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytami uwagi – to zaburzenie neurorozwojowe, które ujawnia się najczęściej w wieku dziecięcym. Może jednak zostać nierozpoznane do okresu dorosłości. Może objawiać się trudnościami z koncentracją, natłokiem myśli, impulsywnością, do agresji włącznie, oraz nadmierną aktywnością ruchową. Dziecko z ADHD, mimo że wydaje się nieusłuchane i niegrzeczne, tak naprawdę nie „jest niegrzeczne”, lecz funkcjonuje w nieco odmienny sposób. Niestety ten sposób funkcjonowania może utrudniać naukę, codzienne obowiązki i relacje społeczne, a w dorosłości również utrudniać relacje partnerskie czy funkcjonowanie zawodowe.

Typowe sygnały, które mogą niepokoić rodziców lub osoby z bliskiego otocznia to m.in.:

1. trudności w skupieniu uwagi na zadaniach, rozpoczynanie i niekończenie wielu zadań,
2. szybkie rozpraszanie się,
3. impulsywne reakcje, przerywanie innym, trudność w oczekiwaniu na „swoją kolej”,
4. nadmierna ruchliwość – bieganie, wiercenie się, trudność w spokojnym siedzeniu, „przebieranie nogami”,
5. częste zapominanie i gubienie rzeczy,
6. niereagowanie na wołanie,
7. szybkie zapominanie przekazywanych informacji itp.

Warto pamiętać, że ADHD jest bardzo bogatym w objawy zaburzeniem, w którym różne objawy mogą występować w różnym nasileniu. Stąd bardzo często opieranie się jedynie na testach psychologicznych bez obserwacji psychologicznej może prowadzić do postawienia krzywdzącej dla osoby badanej diagnozy, za którą pójdzie nieskuteczne leczenie i opinia.

Przebieg procesu diagnozy ADHD

Diagnoza ADHD wymaga czasu i dokładnej obserwacji. Nie opiera się na jednej wizycie czy pojedynczym teście. Standardowo obejmuje:

1. Rozmowę z rodzicami i dzieckiem, lub rozmowę z osobą dorosłą – zebranie wywiadu dotyczącego zachowania w domu, w szkole, w pracy, w rodzinie, w innych relacjach.
2. Obserwację dziecka lub osoby dorosłej – w czasie wizyty w gabinecie psychologicznym.
3. Wykonanie kwestionariuszy i/lub testów psychologicznych – pomagają ocenić uwagę, pamięć i impulsywność.
4. Wykluczenie innych trudności – np. problemów emocjonalnych, zaburzeń lękowych, wad wzroku czy słuchu, zaburzeń osobowości itp.
5. Wydanie opinii przez psychologa – na podstawie całości zebranych informacji.

Proces diagnozy jest holistyczny i uwzględnia zarówno funkcjonowanie dziecka lub dorosłego w rodzinie, jak i w jego środowisku.

Leczenie i wsparcie dziecka z ADHD

ADHD to zaburzenie, którego nie „leczy się” w klasycznym sensie, ale dzięki odpowiednim metodom można skutecznie wspierać rozwój dziecka. Najczęściej stosuje się:

1. Psychoedukację rodziców i dziecka – zrozumienie mechanizmów ADHD i nauka strategii radzenia sobie.
2. Terapie behawioralne i psychologiczne – pomagają dziecku uczyć się planowania, koncentracji i kontroli emocji.
3. Wsparcie pedagogiczne – dostosowanie wymagań szkolnych, indywidualizacja nauczania.
4. Farmakoterapię – w niektórych przypadkach psychiatra może zalecić leki wspomagające koncentrację i kontrolę impulsów.
5. Stałą współpracę rodzic–szkoła–specjalista – to klucz do sukcesu w codziennym funkcjonowaniu dziecka.