Depresja okołoporodowa i poporodowa – objawy i bezpłatna pomoc psychologiczna w Gdyni

Ciąża i pierwsze miesiące po narodzinach dziecka to czas ogromnych zmian – fizycznych, hormonalnych, emocjonalnych, rodzinnych i społecznych – w życiu kobiety. Obok radości mogą pojawić się zmęczenie, niepewność, lęk, poczucie przeciążenia czy trudności w odnalezieniu się w nowej roli. Uczucia te mogą powodować obniżenie nastroju i pogorszenie samopoczucia. Nie każde jednak pogorszenie samopoczucia oznacza depresję. Jednak, gdy trudne emocje utrzymują się, nasilają lub utrudniają kobiecie codzienne funkcjonowanie, warto poszukać wsparcia doświadczonego profesjonalisty.

Depresja okołoporodowa może rozwinąć się u każdej kobiety zarówno w ciąży, jak i w kolejnych miesiącach po porodzie lub poronieniu. Światowa Organizacja Zdrowia zwraca uwagę, że problemy depresyjne dotyczą istotnej części kobiet w okresie ciąży i po narodzinach dziecka, a odpowiednio wcześnie udzielona pomoc może mieć duże znaczenie dla zdrowia mamy i całej rodziny.

Depresji okołoporodowej (zwanej również depresją poporodową) nie należy utożsamiać ze zjawiskiem zwanym “baby blues”, czyli przejściowym obniżeniem nastroju, płaczliwością czy rozdrażnieniem występującymi w pierwszych dniach po porodzie. Baby blues zazwyczaj ustępuje samoistnie w ciągu około dwóch tygodni. Jeśli trudności utrzymują się dłużej, nasilają się lub pojawiają się później, ryzyko depresji okołoporodowej rośnie.

Czy to depresja poporodowa? Na jakie objawy warto zwrócić uwagę?

Wiele kobiet szukających informacji wpisuje w wyszukiwarkę pytania: „czy mam depresję poporodową?”, „jak rozpoznać depresję po porodzie?” albo „czy smutek po porodzie jest normalny?”.

W pierwszych dniach po porodzie może wystąpić tzw. baby blues – przejściowa płaczliwość, rozdrażnienie, większa wrażliwość emocjonalna czy obniżenie nastroju. Jeśli jednak objawy są bardzo nasilone, nie mijają lub pojawiają się w kolejnych tygodniach i miesiącach, warto porozmawiać ze specjalistą.

Do objawów, które mogą towarzyszyć depresji okołoporodowej, należą między innymi:
1. utrzymujący się smutek lub obniżony nastrój,
2. płaczliwość,
3. nasilony lęk i zamartwianie się,
4. poczucie osamotnienia,
5. rozdrażnienie i napięcie,
6. problemy ze snem,
7. brak energii i poczucie przeciążenia,
8. utrata zainteresowania rzeczami, które wcześniej sprawiały przyjemność,
9. poczucie winy lub przekonanie, że „nie jest się wystarczająco dobrą mamą”,
10. trudność w odnalezieniu się w nowej sytuacji,
11. trudności w budowaniu więzi z dzieckiem,
12. poczucie bezradności lub braku możliwości poradzenia sobie z problemami,
13. utrata możliwości odczuwania przyjemności.

Szczególnej uwagi wymagają myśli o zrobieniu krzywdy sobie lub dziecku. W takiej sytuacji potrzebna jest pilna profesjonalna pomoc. WHO wskazuje takie myśli jako sygnał wymagający natychmiastowej reakcji.

Depresja może pojawić się także w ciąży

Mówiąc o zdrowiu psychicznym młodych mam, często skupiamy się na depresji poporodowej. Tymczasem obniżony nastrój, silny lęk czy inne objawy depresyjne mogą pojawić się już podczas ciąży. Zmiany hormonalne, obawy związane z porodem, stanem zdrowia dziecka, sytuacją rodzinną czy zawodową, wcześniejsze trudne doświadczenia, brak wsparcia albo przeciążenie – mogą wpływać na kondycję psychiczną kobiety. Dlatego nie warto czekać do porodu, jeśli już w ciąży pojawia się poczucie, że emocje zaczynają być trudne do udźwignięcia. Jest to okres, w którym jest czas na poradzenie sobie z tymi negatywnymi emocjami przed okresem poporodowym, w którym opieka nad dzieckiem będzie wymagała sprawności działania i stanie się dużym wyzwaniem logistycznym dla kobiety.

Jak psycholog pomaga w depresji okołoporodowej?

Rozmowa z psychologiem nie musi rozpoczynać się dopiero wtedy, gdy sytuacja staje się bardzo trudna, wręcz tragiczna. Konsultacja psychologiczna może pomóc również wtedy, gdy kobieta nie jest pewna, czy to, czego doświadcza, mieści się jeszcze w naturalnej reakcji na zmiany związane z ciążą i macierzyństwem, czy też nie. Psycholog podczas spokojnej rozmowy ocenia aktualne samopoczucie, pomaga przyjrzeć się występującym objawom, ich nasileniu oraz temu, jak wpływają one na codzienne funkcjonowanie kobiety i jej rodziny.

Podczas konsultacji psycholog może pomóc:
1. uporządkować i lepiej zrozumieć przeżywane emocje,
2. ocenić nasilenie występujących trudności,
3. rozpoznać sposoby myślenia, które zwiększają lęk, smutek czy poczucie winy,
4. znaleźć bardziej pomocne sposoby radzenia sobie z napięciem,
5. wspierać kobietę w adaptacji do nowej sytuacji życiowej,
6. określić, czy potrzebne jest dodatkowe wsparcie lub konsultacja z innym specjalistą,
7. a czasami również może pomóc znaleźć rozwiązanie i drogę wyjścia z problemów potęgujących objawy u kobiety.

Metody psychologiczne oparte między innymi na podejściu poznawczo-behawioralnym (CBT – ang. cognitive-behavioral therapy) należą do form pomocy psychoterapeutycznej wykorzystywanych w depresji okołoporodowej (depresji poporodowej). WHO opisuje tego typu interwencje wykorzystujące techniki poznawczo-behawioralne jako podejście oparte na dowodach. Takie podejście stanowi również podstawę programu wsparcia realizowanego w naszym Centrum Medycznym w ramach projektu „W Sercu Gdyni – Serce Mamy”.

Bezpłatny psycholog dla kobiet w ciąży i po porodzie w Gdyni – program „W Sercu Gdyni – Serce Mamy” – wsparcie blisko Ciebie!

W Medycy w Sercu Gdyni Specjalistycznym Centrum Medycznym realizujemy program „W Sercu Gdyni – Serce Mamy”, którego zadaniem jest wczesne rozpoznawanie ryzyka depresji okołoporodowej oraz zapewnienie profesjonalnego wsparcia psychologicznego mieszkankom Gdyni. Z programu mogą skorzystać gdynianki będące w ciąży lub do 12 miesięcy po porodzie lub poronieniu, u których przesiewowa ocena wskazuje na podwyższone ryzyko depresji okołoporodowej. W ramach programu zakwalifikowana osoba może skorzystać z 3 bezpłatnych konsultacji psychologicznych z doświadczonymi psychologami, psychoterapeutami CBT. Program opiera się na oddziaływaniach wykorzystujących założenia terapii poznawczo-behawioralnej. Jest finansowany ze środków budżetu Miasta Gdyni oraz UNICEF i realizowany we współpracy z Gdyńskim Centrum Zdrowia.

Test na depresję poporodową – czym jest skala EPDS?

Pierwszym krokiem może być wypełnienie Edynburskiej Skali Depresji Poporodowej (EPDS). To krótki kwestionariusz przesiewowy pomagający ocenić ryzyko występowania depresji okołoporodowej. Nie zastępuje diagnozy psychologicznej ani psychiatrycznej, ale może wskazać, że czy należałoby dokładniej przyjrzeć się swojemu samopoczuciu i skorzystać z konsultacji psychologicznej.

Na naszej stronie w zakładce W Sercu Gdyni Serce Mamy – dla mam można samodzielnie wypełnić kwestionariusz. W przypadku spełnienia kryteriów kwalifikacji do programu Nasz zespół skontaktuje się z Tobą telefonicznie w celu ustalenia terminu pierwszej konsultacji z psychologiem. Możesz również samodzielnie skontaktować się z nami pod numerem rejestracji i zapytać o to, czy zakwalifikowaliśmy Ciebie do programu.

Jeżeli nie chcesz wypełnić formularza przesiewowego ESDP online, możesz wypełnić go osobiście ściągając wzór z naszej strony internetowej i wysłać na adres mailowy naszej rejestracji lub listownie na adres Naszego Centrum Medycznego. Niezależnie od sposobu wypełnienia formularza, skontaktujemy się z Tobą na udostępnione nam dane kontaktowe. Zachęcamy jednak do skorzystania z formularza online z uwagi na czas trwania projektu i ograniczoną ilość miejsc konsultacyjnych w projekcie.

Położna, lekarz lub inny specjalista może pomóc zrobić pierwszy krok

Bardzo ważną rolę we wczesnym rozpoznawaniu trudności psychicznych w okresie okołoporodowym odgrywają osoby, które mają regularny kontakt z kobietą w ciąży i młodą mamą – położne, ginekolodzy, lekarze rodzinni, pediatrzy, pielęgniarki, fizjoterapeuci oraz inni specjaliści opiekujący się kobietą i jej dzieckiem. Czasami wystarczy krótkie pytanie: „Jak się Pani czuje?” albo zaproponowanie wypełnienia kwestionariusza EPDS online, aby kobieta, która od tygodni mierzy się z trudnymi emocjami, dowiedziała się, że dostępna jest dla niej konkretna forma pomocy psychologicznej w Gdyni.

W programie „W Sercu Gdyni – Serce Mamy” zgłoszenie może nastąpić samodzielnie, ale kobieta może również trafić do programu dzięki skierowaniu jej uwagi na możliwość wykonania badania przesiewowego przez położną, lekarza, pielęgniarkę, fizjoterapeutę lub innego współpracującego specjalistę. Wczesne zauważenie problemu przez specjalistę i wskazanie miejsca, w którym dostępna jest pomoc psychologiczna, może mieć ogromne znaczenie dla dalszego funkcjonowania pacjentki oraz jej dziecka.

Psycholog po porodzie w Gdyni – nie czekaj, aż będzie bardzo trudno!

Nie musisz sama wiedzieć, czy to już depresja poporodowa. Pierwszym krokiem może być po prostu ocena Twojego samopoczucia i rozmowa ze specjalistą albo wypełnienie kwestionariusza ESDP na naszej stronie. Jeżeli jesteś mieszkanką Gdyni, po wypełnieniu kwestionariusza oceny ryzyka depresji okołoporodowej dostępnego na Naszej stronie, zweryfikujemy możliwość Twojego udziału w programie „W Sercu Gdyni – Serce Mamy” i skontaktujemy się z Tobą.

Profesjonalna pomoc psychologiczna w okresie ciąży i po porodzie jest dostępna. Warto po nią sięgnąć odpowiednio wcześnie.

dr n. med. Marta Kutniewska-Kubik

Jeżeli masz pytania, sprawdź, czy nie znajdziesz odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania FAQ lub skontaktuj się z nami pod nr telefonu 666 29 29 28 w godzinach funkcjonowania rejestracji (9:00 – 17:00) lub mailowo z rejestracja@wsercugdyni.pl.